Werk je aan duurzame energie? Dan draag je bij aan de strijd tegen klimaatverandering. Toch? Volgens Peer de Rijk niet per se. Want zolang al die schone energie fossiele bronnen niet daadwerkelijk verdringt en de CO₂-uitstoot niet daalt, moeten we ons afvragen of we wel in de juiste arena bezig zijn.
Dit artikel is een publicatie uit de septembereditie (2026) van PONT, vakblad energie en duurzaamheid. Schrijf je hier gratis in voor het digitale vakblad.
We zijn geneigd er een wedstrijdje van te maken – al is het maar om ons eigen handelen te rechtvaardigen: “Ik werk aan verkeersveiligheid, want daar valt de meeste winst te behalen”. Of: “Ik werk aan de veiligheid van vliegtuigen, de impact van elk ongeluk is zo groot, elke kleine verbetering heeft een groot effect”.
Ik denk dat we het erover eens kunnen zijn dat klimaatverandering de grootste bedreiging is voor onze veiligheid.
Groter dan een ernstig ongeluk in een kerncentrale. Want een gevolg daarvan kan zijn dat half Nederland voor decennia onbewoonbaar is. Dat wordt flink inschikken, maar het is op te vangen.
Groter dan de enorme uitstoot van Zeer Zorgwekkende Stoffen door een bedrijf als Tata. Daar worden mensen in de regio ziek van en ze leven korter, maar ze leven nog wel.
Groter dan de verwoestende oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Daar worden honderdduizenden, vooral mannen, vaak in de bloei van het leven, over de kling gejaagd om aan het eind van elke nieuwe week te kunnen melden dat de ene, of de andere, partij een paar kilometer is opgeschoven.
Maar nog steeds zijn de gevolgen van klimaatverandering vele malen erger. Want ze zijn structureel, mondiaal, ze zijn op een gegeven moment onomkeerbaar en gaan honderden miljoenen mensen het leven kosten. Klimaatverandering bedreigt simpelweg de mensheid en het totale ecosysteem, al het leven zoals wij dat kennen.
Veel mensen die in de duurzame energiesector werken denken dan ook, heel begrijpelijk, dat ze een enorme bijdrage leveren aan het vergroten van de collectieve veiligheid. Iedereen die, op welke manier ook, probeert meer duurzame energie te produceren, of CO₂-armere energie, is actief in precies de goede arena. Misschien wel de enige arena die er echt toe doet. Toch?
Mwah. Niet zolang de CO₂-uitstoot niet daalt. Meer wind, meer zon in het systeem? Geweldig. Warmtepompen, echt groene biomassa, geothermie, batterijen? Toppie. Maar het heeft geen zin als die extra schone energie (stroom) op het net niet ten koste gaat van fossiel. En dat is helaas nog vrijwel nergens het geval. Heel af en toe zijn er hoopvolle berichten dat de snelle penetratie van duurzame energie fossiele bronnen aan het verdringen is. Maar mondiaal, en ook in Nederland, is dat niet zo.
Pijnlijk. En dus is het goed om je steeds opnieuw af te vragen: ben ik actief in de juiste arena? Moeten we niet eerst even echt allemaal gaan werken voor en met de organisaties, bewegingen, partijen en bedrijven die ervoor zorgen dat fossiel afgeknepen wordt? Houden we onszelf niet een beetje voor de gek met ons enthousiasme over elk nieuw wind- en zonnepark? En al helemaal als we de totempaal van kernenergie blijven aanbidden?
Veilig worden kan alleen als je begint met het beest in de bek te kijken.
