We klagen over hoge brandstofprijzen, maar blijven rijden alsof brandstof onbeperkt beschikbaar is. In zijn column legt Martin Kroon, projectleider bij Het Nieuwe Rijden, uit waarom de grootste energiebesparing niet uit uitstluitend nieuwe technologie komt, maar ook uit ons eigen rijgedrag.
Het onderstaande artikel is een voorpublicatie uit de juni-editie van PONT, Vakblad Energie en Duurzaamheid. Schrijf je hier gratis in voor het vakblad.
Stel: je rijdt ’s nachts met bijna-lege tank of accu op de Afsluitdijk, het volgende tankstation is 50 kilometer verderop. Ga je vol-gas door of minder je vaart?
Net als tijdens de Oliecrisis 1973 rijden we op onze reservetank nu de oliestroom uit het Midden-Oosten hapert. Niettemin rijden we geen kilometer minder en blijven we van stoplicht naar stoplicht racen… en klagen over de hoge brandstofprijzen.
De International Energy Agency (IEA) en de Europese Commissie hebben meteen gewaarschuwd concrete energiebesparingsmaatregelen te nemen, zoals snelheidsbeperking en bevorderen van ‘eco-driving’. Brandstofbesparing is volgens het Klimaatverdrag van Parijs sowieso noodzakelijk.
Gezien deze adviezen is het onverantwoord dat Nederland alleen kostenbesparingsmaatregelen treft die géén brandstof besparen…. typisch Nederland-boekhoudersland! Terecht kwam de NVDE wél met een “spoedplan” om de olie-import ingrijpend te verminderen, met voor de korte termijn: meer elektrische auto’s, meer thuiswerken, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit, en efficiënter autogebruik door carpoolen, hogere bandenspanning en lagere snelheidslimieten.
Binnen deze gedragsmaatregelen én in het politieke debat én binnen de milieu- en klimaatbeweging ontbreekt de makkelijkste en effectiefste maatregel: zuiniger rijgedrag! Daarmee kunnen wij automobilisten vandaag al, zonder subsidies, investeringen of wettelijke dwang, collectief minstens tien procent brandstofbesparing bereiken.
Brandstofbesparing begint met ‘selectief autogebruik’. Minder autogebruik vergt vrijwillige gedragsverandering, de overheid kan ons niet dwingen. Niet het OV, maar onze 24 miljoen (!) fietsen zijn het belangrijkste alternatief voor de auto. De makkelijkste besparingen bieden de talloze vermijdbare korte autoritten dichtbij huis. Overtuigend argument: korte autoritten met koude motor veroorzaken extra brandstofverbruik, motorslijtage en luchtvervuiling. ’s Winters verbruikt een benzineauto de eerste kilometers gemiddeld één-op-vijf! Dat halfje-wit-per-auto kost zo het dubbele van een halfje-op-de-fiets! De overheidscampagne voor fietsgebruik verdient een confronterende update, met accentuering van de negatieve gevolgen van die luie ritten (zoals Autobesitas!).
De grootste besparingspotentie biedt zuiniger rijgedrag: ‘eco-driving’. Als alle automobilisten en vrachtwagenchauffeurs tien procent zuiniger rijden, bespaart Nederland een miljard liter per jaar, miljarden brandstofkosten, twee miljoen ton CO2 én veel stikstofuitstoot. Individueel zijn grotere besparingen mogelijk doordat veel automobilisten tot dertig procent meer verbruiken dan volgens de wereldwijde standaaard, ook wel de WLTP-testcyclus. De grootste besparing bereik je door rustig optrekken met lage toeren (maximaal 2000 RPM), 50 ‘in z’n vier’, rustiger rijden met minder toeren, minder gas geven. Ook auto’s met automaat en elektrische auto’s worden pas echt zuinig door beheerster rijgedrag in de eco-stand.
Dat is de kern van ‘Het Nieuwe Rijden’ (HNR), bewezen de zuinigste én veiligste rijstijl. HNR leren we op rijles. HNR is vanaf de jaren ‘90 tot 2010 als klimaatmaatregel door Rijksoverheid, ANWB en autobranche gepromoot met succesvolle tv-spotjes met de ‘Doeks uut Hasselt’. Nu de brandstofkosten automobilisten en transportsector hard raken, moeten de vroegere HNR-organisaties snel met een geactualiseerde professionele HNR-campagne komen!
Omdat de meeste automobilisten denken zuinig te rijden maar geen verbruiksmetingen doen, heeft ‘rij zuinig’ roepen geen zin. Tijdens HNR-trainingen blijkt dertig procent besparing mogelijk door boordcomputer-feedback over het verbruik tíjdens het rijden, in combinatie met concrete tips hóe je zuiniger kunt rijden.
Met de boordcomputer op ACTUEEL VERBRUIK zie je bijvoorbeeld dat 50 km/per uur in de tweede versnelling tweemaal zoveel brandstof kost als 50 in z’n vier of vijf. Met bewust gebruik van boordcomputer, toerenteller en cruise control kan elke automobilist zuinig rijden. Wie dat niet wil, moet niet klagen bij de pomp.
Op autosnelwegen kan alleen brandstof worden bespaard door de snelheid te verlagen. Doorstroming en verbruik zijn optimaal bij 90 -100 km/uur. Zoals de NVDE voorstelt, moet de 100 km-limiet overal het hele etmaal gaan gelden. Daarnaast moet verbetering van de handhaving prioriteit krijgen, voor klimaat én verkeersveiligheid. Dat kan door uitbreiding van het aantal wegvakken met trajectcontrole, vooral buiten de Randstad. De (ongrondwettelijke!) 130 km-limiet heeft sinds 2014 honderden miljoenen liters brandstof verspild; hoog tijd om dat VVD-speeltje definitief af te schaffen!
