Menu

Filter op
content
PONT Klimaat

0

Datacenters onder Europese duurzaamheidsdruk: kabinet steunt strengere normen, maar wacht op Brussel

Datacenters liggen steeds vaker onder een vergrootglas vanwege hun groeiende beslag op energie, water en netcapaciteit. In een recente Kamerbrief spreekt het kabinet zich positief uit over drie moties van de leden Kostić en Teunissen die inzetten op strengere Europese regels voor datacenters. Voor omgevingsrechtprofessionals is vooral relevant dat transparantie, watergebruik en duurzaamheid van datacenters nadrukkelijker onderdeel kunnen worden van toekomstige Europese regelgeving. Tegelijkertijd blijkt uit de brief dat veel concrete normen nog in ontwikkeling zijn.

Redactie PONT | Klimaat 21 October 2026

Watergebruik van datacenters opnieuw onderwerp van beleid

De eerste motie betreft een Europees verbod op het gebruik van hoogwaardig drinkwater voor proceskoeling van datacenters. Het kabinet geeft deze motie het oordeel Kamer en sluit zich aan bij het uitgangspunt dat drinkwater alleen moet worden ingezet wanneer daarvoor geen geschikt alternatief beschikbaar is. Daarbij verwijst het kabinet naar het principe "het juiste water voor de juiste toepassing" uit het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing.

Opvallend is dat het kabinet de omvang van het huidige drinkwatergebruik door datacenters relativeert. Volgens de Kamerbrief wordt in Nederland jaarlijks circa 1 miljoen kubieke meter drinkwater gebruikt voor datacenterkoeling, ongeveer 0,088% van het totale drinkwatergebruik. Tegelijkertijd constateert het kabinet dat steeds meer datacenters overstappen op alternatieven zoals industriewater, gezuiverd afvalwater of regenwater.

Voor de praktijk betekent dit dat watergebruik nadrukkelijker in beeld komt bij de verdere ontwikkeling van Europees duurzaamheidsbeleid voor datacenters. De discussie verschuift daarbij van de vraag óf watergebruik relevant is naar de vraag welk type water voor welke toepassing acceptabel wordt geacht.

Meer transparantie over energie, water en netbelasting

De tweede motie richt zich op rapportageverplichtingen. Het kabinet ondersteunt het verzoek om in Europees verband te werken aan verplichte en gestandaardiseerde rapportages over energieverbruik, waterverbruik, piekvermogen en belasting van het elektriciteitsnet.

Uit de Kamerbrief blijkt dat de huidige Europese regelgeving, vastgelegd in de Energie Efficiëntie Richtlijn (EED), datacenters met een geïnstalleerd vermogen van minimaal 500 kW al verplicht om jaarlijks gegevens aan te leveren over energie- en watergebruik. In Nederland hebben alle datacenters op deze verplichting gereageerd; 104 locaties vallen daadwerkelijk boven deze vermogensgrens.

Het kabinet signaleert echter dat juist op het gebied van piekvermogen en netbelasting belangrijke knelpunten liggen. Daarom wil Nederland zich inzetten voor uitbreiding van de informatie die binnen de EED wordt uitgevraagd.

Voor vergunningverleners, beleidsmakers en netbewuste planologen is dit een relevante ontwikkeling. Discussies over netcongestie spelen steeds vaker een rol bij ruimtelijke ontwikkelingen. Meer inzicht in piekbelastingen van datacenters kan toekomstige beleidsvorming en afwegingen rond vestigingslocaties ondersteunen. De Kamerbrief geeft echter geen aanwijzingen dat dergelijke gegevens op korte termijn volledig openbaar beschikbaar zullen komen. Europese regels ter bescherming van bedrijfsgeheimen beperken momenteel de mogelijkheden voor openbaarmaking. Wel kunnen de gegevens worden gebruikt voor beleidsdoeleinden en worden zij op geaggregeerd niveau gepubliceerd door de Europese Commissie.

Europese duurzaamheidsnormen in de maak

De derde motie ziet op bindende Europese normen voor de energie- en milieuprestaties van datacenters. Ook hier kiest het kabinet voor het oordeel Kamer.

Volgens de Kamerbrief werkt de Europese Commissie momenteel aan minimumprestatienormen voor datacenters binnen de Europese Unie. Deze normen moeten bijdragen aan vermindering van energiegebruik en beperking van de milieuvoetafdruk van datacenters. Daarbij worden onder meer energie-efficiëntie, watergebruik en andere duurzaamheidscriteria betrokken.

Belangrijk is dat de inhoud van de toekomstige regelgeving nog niet vaststaat. Het kabinet benadrukt expliciet niet vooruit te willen lopen op het Europese wetgevingsvoorstel. Dat voorstel wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2027. Welke normen daadwerkelijk bindend worden, en op welk ambitieniveau deze worden vastgesteld, is volgens de brief nog onbekend.

Voor de uitvoeringspraktijk betekent dit dat nog geen nieuwe juridische verplichtingen kunnen worden afgeleid uit de huidige beleidsinzet. Wel is duidelijk dat duurzaamheidseisen voor datacenters verder worden geïnstitutionaliseerd op Europees niveau.

Wat betekent dit voor de omgevingsrechtpraktijk?

De Kamerbrief bevat geen directe wijzigingen van het omgevingsrecht en introduceert geen nieuwe nationale vergunningeisen. Toch laat de brief zien welke thema's de komende jaren aan gewicht winnen bij de beoordeling van datacenterontwikkelingen.

Drie onderwerpen springen daarbij in het oog:

  • watergebruik, met bijzondere aandacht voor het gebruik van drinkwater en mogelijke alternatieven;
  • energieverbruik en de belasting van elektriciteitsnetten;
  • Europese duurzaamheidsnormen die mogelijk doorwerken in toekomstige beleids-, vergunning- en vestigingsafwegingen.

Daarnaast kondigt het kabinet aan dat deze onderwerpen zullen terugkomen in een nationale geïntegreerde aanpak voor datacenters, waarover de Tweede Kamer later dit najaar wordt geïnformeerd. Daarmee lijkt de discussie over de ruimtelijke en milieukundige inpassing van datacenters voorlopig nog niet ten einde.

Conclusie

De appreciatie van de drie moties laat zien dat het kabinet ruimte ziet voor verdergaande Europese sturing op de duurzaamheid van datacenters. De koers lijkt gericht op minder gebruik van hoogwaardig drinkwater, meer transparantie over energie- en waterverbruik en uiteindelijk bindende Europese duurzaamheidsnormen. Tegelijkertijd zijn de belangrijkste beleidskeuzes nog onderwerp van Europese consultatie en toekomstige wetgeving. Voor omgevingsrechtprofessionals is daarom vooral van belang dat deze ontwikkelingen tijdig worden gevolgd: de contouren van een strenger duurzaamheidskader voor datacenters worden zichtbaar, maar de concrete juridische vertaling moet grotendeels nog volgen.

Artikel delen

Reacties

Laat een reactie achter

U moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.

Tijdens deze leergang gaan de deelnemers met collega’s uit verschillende afdelingen en disciplines van de gemeente het klimaatadaptatie vraagstuk bekijken. Onder begeleiding van docenten Floris Boogaard of Cees-Anton van den Dool, beiden expert op het gebied van klimaatadaptatie, komen de deelnemers gezamenlijk tot een multifunctionele, groenblauwe aanpak voor klimaatadaptatie voor hun gemeente.

Meer informatie
-->