Minister Van Veldhoven-Van der Meer (Klimaat en Groene Groei) informeert de Tweede Kamer over de huidige stand van zaken in de doorontwikkeling van ‘uitgebreide producentenverantwoordelijkheid’ (UPV).
Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) moet een grotere bijdrage gaan leveren aan de circulaire economie. In deze Kamerbrief beschrijft het kabinet hoe het bestaande UPV-stelsel wordt vernieuwd.
De belangrijkste conclusie is dat producenten niet alleen verantwoordelijk moeten zijn voor de inzameling en recycling van afgedankte producten, maar ook sterker moeten worden gestimuleerd om producten te ontwerpen die langer meegaan, beter repareerbaar zijn en hoogwaardig kunnen worden hergebruikt.
UPV blijft daarbij een instrument voor de afvalfase; voor productontwerp en hergebruik zijn aanvullende Europese regels nodig.
Het kabinet werkt vijf verbeterpunten uit. De eerste is meer circulariteit binnen UPV. Onderzoek laat zien dat instrumenten als tariefdifferentiatie, reparatiefondsen en retourpremies juridisch en praktisch vaak mogelijk zijn. Welke maatregelen het meest effectief zijn, verschilt per productgroep. De uitkomsten worden gebruikt bij nieuwe en herziene UPV-regelingen.
Ook onderzoekt het kabinet hoe minder UPV-producten in het restafval terechtkomen en hoe gescheiden inzameling voor inwoners eenvoudiger kan worden gemaakt.
Een tweede speerpunt is betere uitvoering en handhaving. Producenten moeten zich straks registreren en vooraf laten goedkeuren voordat zij producten op de markt mogen brengen. Hierdoor kan eerder worden gecontroleerd of zij aan hun verplichtingen voldoen, in plaats van pas achteraf via jaarverslagen. Daarnaast wordt gewerkt aan één digitaal registratiesysteem, strengere rapportage-eisen en extra handhavingsmogelijkheden voor de ILT, zoals bestuurlijke boetes en mogelijk het uit de handel nemen van producten.
Ook wordt het UPV-kader gemoderniseerd. Online verkoopplatforms moeten gaan controleren of verkopers voldoen aan de UPV-regels voordat zij producten mogen aanbieden. Verder wil het kabinet collectieve uitvoering via producentenorganisaties de standaard maken. Dat sluit beter aan bij de praktijk, verlaagt de uitvoeringskosten en maakt toezicht eenvoudiger.
Tegelijkertijd onderzoekt het kabinet hoe concurrentie tussen meerdere producentenorganisaties kan worden geregeld en hoe risico's van één dominante organisatie kunnen worden beperkt.
Het kabinet wil daarnaast de rolverdeling tussen producenten, gemeenten, inzamelaars en recyclers verduidelijken. Producenten blijven in principe verantwoordelijk voor het organiseren en financieren van de afvalfase van hun producten, terwijl gemeenten hun wettelijke taak voor de inzameling van huishoudelijk afval behouden.
Omdat deze verantwoordelijkheden elkaar in de praktijk soms overlappen, wordt onderzocht hoe taken en verantwoordelijkheden beter kunnen worden afgebakend. Per productgroep komen structurele ketenoverleggen waarin producenten, gemeenten, inzamelaars en recyclers afspraken maken over inzameling, recycling en hergebruik.
Ook de werking van producentenorganisaties wordt aangescherpt. Deze organisaties spelen een centrale rol bij de uitvoering van UPV, maar volgens het kabinet zijn er nu te weinig wettelijke regels over hun functioneren. Daarom worden aanvullende eisen uitgewerkt voor onder meer transparantie over financiën en behaalde resultaten, de samenwerking met andere partijen in de keten en de manier waarop producentenorganisaties hun verantwoordelijkheden invullen. Daarmee wil het kabinet zorgen voor een betere balans tussen producentenorganisaties, gemeenten, inzamelaars en recyclers en de uitvoering van UPV toekomstbestendig maken. De precieze uitwerking volgt later dit jaar.
Voor gemeenten, omgevingsdiensten, producentenorganisaties, afvalverwerkers, recyclers en producenten is deze brief belangrijk omdat zij laat zien hoe het UPV-stelsel de komende jaren verandert. De aangekondigde wijzigingen hebben gevolgen voor toezicht, samenwerking in de keten, producentenverantwoordelijkheid en toekomstige wetgeving, waaronder de Circulaire Economie-wet en nieuwe UPV-regelingen voor onder meer textiel, verpakkingen en meubels.
