De Europese normalisatieorganisatie CEN werkt aan een nieuwe norm voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Die moet ervoor zorgen dat producentenorganisaties in Europa meer volgens dezelfde uitgangspunten werken. Nederlandse organisaties kunnen via NEN nu nog invloed uitoefenen op de inhoud van die norm.
Producenten zijn op grond van Europese regelgeving verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van producten die zij op de markt brengen. Deze uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) is vastgelegd in de Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen. Hoewel de basisregels Europees zijn, mogen lidstaten zelf bepalen hoe zij deze verplichtingen in nationale wetgeving uitwerken.
Maar die nationale verschillen zorgen volgens de CEN voor problemen en onhandigheden. Bedrijven die producten in meerdere lidstaten verkopen, krijgen te maken met uiteenlopende regels, verschillende producentenorganisaties en andere eisen aan de uitvoering van de UPV. Daardoor moeten zij per land opnieuw uitzoeken hoe zij aan hun verplichtingen kunnen voldoen.
De verschillen tussen lidstaten zitten niet alleen in de wetgeving, maar ook in de manier waarop de regels worden gehandhaafd. Sommige landen beperken zich vooral tot registratie van afvalstromen, terwijl andere landen streng controleren en hoge boetes kunnen opleggen of zelfs de productie kunnen stilleggen.
Ook de organisatie van producentenorganisaties (PRO's) verschilt sterk. In sommige landen is er voor iedere productgroep een aparte producentenorganisatie, terwijl andere landen meerdere productgroepen onder één organisatie hebben samengebracht. Dat maakt samenwerking en vergelijking tussen landen lastig.
Om die verschillen te verkleinen, werkt de Europese technische commissie voor circulaire economie (CEN/TC 473) aan een horizontale Europese norm. Die moet producentenorganisaties helpen om UPV-systemen op een vergelijkbare manier op te zetten en te beoordelen.
Volgens NEN is dit een relatief nieuw traject. Anders dan bestaande normen voor circulaire economie richt deze norm zich specifiek op de organisatie en uitvoering van producentenverantwoordelijkheid. De verwachting is dat hierdoor meer harmonisatie ontstaat tussen de verschillende nationale systemen. Dat moet de uitvoering van de UPV eenvoudiger maken voor organisaties die internationaal actief zijn en kan bijdragen aan efficiëntere recycling- en inzamelsystemen.
NEN vertegenwoordigt Nederland in het Europese normalisatieproces en verzamelt daarvoor kennis en praktijkervaring uit verschillende sectoren. In de Nederlandse normcommissie zijn onder meer producenten, overheden en adviseurs vertegenwoordigd.
Volgens NEN is dit het juiste moment om aan te sluiten. De inhoud van de norm wordt nog uitgewerkt en er is nog ruimte om Nederlandse ervaringen en belangen mee te nemen. Daarbij ziet NEN vooral meerwaarde in een grotere betrokkenheid van afvalverwerkers. Zij voeren de werkzaamheden van producentenorganisaties uiteindelijk uit en beschikken over belangrijke praktijkkennis.
Voor Nederlandse producenten, producentenorganisaties, afvalverwerkers en beleidsmakers is de ontwikkeling van de Europese norm relevant. Europese normen worden uiteindelijk ook in Nederland overgenomen. Wie nu meedenkt over de inhoud, kan bijdragen aan een norm die beter aansluit bij de Nederlandse uitvoeringspraktijk én bij de Europese ambitie om producentenverantwoordelijkheid meer te harmoniseren.
