Het volle elektriciteitsnet (netcongestie) is een groot probleem. Woningbouw loopt vast, de industrie kan niet verduurzamen en klimaatdoelen raken uit zicht. Een maatregelenpakket moet ervoor zorgen dat de uitbreiding van het elektriciteitsnet versnelt. Werk je bij een gemeente, provincie of netbeheerder? Dan hebben deze maatregelen mogelijk gevolgen voor jou.
Het doel van het maatregelenpakket is om de uitbreiding van het elektriciteitsnet flink te versnellen. De aanleg van grote elektriciteitsinfrastructuur duurt nu gemiddeld 8 tot 12 jaar, van verkenning tot aansluiting. De maatregelen in dit pakket moeten verschillende fases van een project versnellen, zoals het regelen van vergunningen of het vinden van een goede locatie. Deze maatregelen richten zich vooral op projecten op het hoogspanningsnetwerk. Ze kunnen waar mogelijk ook gebruikt worden voor de netten van regionale netbeheerders.
Het pakket bestaat uit 4 onderdelen:
Om de uitbreiding van het hoogspanningsnet te versnellen, maakt het kabinet samen met landelijk netbeheerder TenneT, medeoverheden en regionale netbeheerders afspraken om belangrijke hoogspanningsprojecten snel op weg te helpen. Dit is een nieuwe werkwijze die nog in ontwikkeling is.
Je maakt afspraken over:
Het kabinet is met TenneT, de regionale netbeheerders, provincies en gemeenten gestart met een eerste groep projecten. Deze selecteren we uit het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK). Vanaf 2026 kunnen we nieuwe projecten aan deze aanpak toevoegen. Voor de uitvoering is geld uit het Klimaatfonds gereserveerd. Het Rijk kan hiermee ondersteunen en indien nodig het bevoegd gezag op zich nemen.
Nog voor de zomer zijn 26 geselecteerde hoogspanningsprojecten op deze manier opgestart. TenneT heeft met veel aandacht gekeken welke projecten het meest geholpen zijn met welke versnellingsmaatregel. Per project stelt TenneT een plan van aanpak op met de betrokken netbeheerders, provincies en gemeenten om de uitvoering te versnellen of vertraging te voorkomen. Verwacht wordt dat in november per project definitieve afspraken worden gemaakt over het bevoegd gezag, de samenwerking en de inzet van versnellingsmaatregelen.
Het kabinet start met een aanpak om knelpunten in bestaande wet- en regelgeving op te lossen en procedures te versnellen.
Deze maatregelen gelden voor alle grote elektriciteitsinfrastructuurprojecten, met voorrang voor de eerste groep dringende projecten. Doordat de beleidsmaatregelen snel klaar zijn, hebben ze in 2026 al invloed op projecten.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat werkt de maatregelen van het wetgevingsprogramma en het beleidsprogramma verder uit. De eerste versnellingsmaatregelen kunt u in 2026 al gebruiken in procedures.
Daarnaast helpt goed overleg tussen betrokken partijen. Zij kunnen hun belangen met elkaar afstemmen en procedures versnellen. Zo kunnen hoogspanningsprojecten sneller gerealiseerd worden. Dat is hard nodig om netcongestie aan te pakken en over te stappen op duurzame energie.
De uitvoering van grote uitbreidingsprojecten is belangrijk voor Nederland, maar heeft effect op uw omgeving. Daarom maakt het kabinet gebiedsinvesteringen mogelijk in gebieden waar de komende 6 jaar veel nationale hoogspanningsinfrastructuur bij elkaar komt. Hiervoor is in totaal € 197 miljoen beschikbaar. Gemeenten in deze gebieden kunnen dit bijvoorbeeld gebruiken voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving of het versterken van de natuur.
Het kabinet verdeelt deze gebiedsinvesteringen op basis van het aantal verwachte bovengrondse nationale hoogspanningsinfrastructuur in een gebied. Krijgt jouw gebied al geld uit de gebiedsinvesteringen van Netten op Zee? Dan krijg je geen extra gebiedsinvestering voor hoogspanningstations. Ook industriegebieden met nieuwe nationale hoogspanningsinfrastructuur krijgen geen gebiedsinvesteringen.
Momenteel overlegt het ministerie met Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Interprovinciaal overleg (IPO) over de uitvoering van de gebiedsinvesteringen. Waarschijnlijk gaat deze maatregel halverwege 2026 in. Vanaf dat moment krijgen de eerste gebieden geld.
Netbeheerder TenneT versnelt daarnaast projecten door stappen in de verkenningsfase – zoals haalbaarheidsstudies, locatiestudies en budgetonderzoek – meer tegelijk uit te voeren. Dit levert mogelijk een tijdswinst op van 7 tot 16 maanden per uitbreiding van het net. Ook werkt TenneT aan meer standaardisatie, zoals vaste ontwerpen voor stations en masten. Dit verkort het ontwerpproces van een nieuw te bouwen project. Daarnaast richt TenneT zich meer op goed omgevingsmanagement voor meer draagvlak bij de omgeving.
TenneT heeft capaciteit vrijgemaakt om de maatregelen uit te voeren en is gestart met proefprojecten. De start van de uitvoering staat gepland voor begin 2026. Meer informatie over deze maatregel staat op de website van Tennet.
