De Europese Commissie heeft een Actieplan voor Elektrificatie gepresenteerd en stelt tegelijkertijd een ingrijpende herziening van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) voor. Met deze plannen wil de Commissie de Europese industrie concurrerender maken, de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderen en de energietransitie versnellen.
Volgens de Commissie blijft Europa ondanks de groei van duurzame elektriciteit te afhankelijk van fossiele energie. Inmiddels wordt ongeveer 70 procent van de Europese elektriciteit opgewekt uit binnenlandse, schone energiebronnen, maar de elektrificatie van het totale energieverbruik is de afgelopen tien jaar blijven steken op 23 procent.
Daarom wil de Commissie dat industrie, transport en gebouwen veel sneller overstappen op elektriciteit. Als streefdoel wordt een elektrificatiegraad van 46 procent in 2040 genoemd. Dat zou de Europese import van fossiele brandstoffen jaarlijks met 260 miljard euro kunnen verminderen.
Om die omslag mogelijk te maken, wil de Commissie elektriciteit goedkoper maken ten opzichte van fossiele brandstoffen. Op dit moment is elektriciteit in veel gevallen ongeveer drie keer duurder dan gas. Lidstaten moeten daarom meer ruimte krijgen om netwerkkosten voor bepaalde groepen afnemers te verlagen en belastingen voor energie-intensieve bedrijven te verminderen. Ook wil de Commissie voorkomen dat elektriciteit zwaarder wordt belast dan gas.
Daarnaast bevat het actieplan maatregelen om investeringen in warmtepompen, elektrische voertuigen, batterijen en elektrische industriële processen aantrekkelijker te maken. Dat gebeurt onder meer via sociale leaseconstructies, het Sociaal Klimaatfonds, de toekomstige Industrial Decarbonisation Bank en een nieuw mechanisme voor de uitrol van schone warmte.
De Commissie ziet ook het elektriciteitsnet als een belangrijke belemmering voor verdere elektrificatie. Nieuwe aansluitingen laten vaak jaren op zich wachten en de bestaande netcapaciteit wordt volgens Brussel niet optimaal benut. Daarom roept de Commissie op om het eerder voorgestelde Grids Package nog dit jaar aan te nemen, zodat uitbreiding en slimmer gebruik van het elektriciteitsnet kunnen worden versneld.
Naast het actieplan wil de Commissie het EU ETS aanpassen aan de economische en geopolitieke situatie. De uitstootplafonds blijven dalen, maar in een geleidelijker tempo. Tegelijkertijd komt er meer ruimte om in de periode 2036-2040 een beperkt deel van de reductieverplichting via hoogwaardige internationale klimaatprojecten in te vullen.
Een belangrijk onderdeel van de herziening is de oprichting van een Industrial Decarbonisation Bank, die met 100 miljard euro industriële verduurzaming moet financieren. Ook moeten lidstaten voortaan minimaal de helft van hun ETS-opbrengsten investeren in de verduurzaming van ETS-sectoren. Daarnaast blijft gratis uitstootruimte voor bedrijven ook na 2030 bestaan, maar wordt deze sterker gekoppeld aan investeringen in verduurzaming binnen Europa.
Verder stelt de Commissie voor om permanente koolstofverwijdering op te nemen in het ETS, het systeem uit te breiden naar afvalverbranding en de regels voor de luchtvaart- en maritieme sector verder aan te scherpen. Daarmee moet het emissiehandelssysteem volgens de Commissie uitgroeien tot een belangrijk instrument voor zowel de Europese klimaatdoelen als de versterking van de concurrentiepositie van de industrie.
