Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid onbekend bij bedrijven

Voor onder andere verpakkingen, autowrakken en elektronische apparatuur bestaan al enkele jaren UPV-systemen. De afgelopen jaren is het aantal UPV’s sterk gegroeid. Zo zijn er ook UPV's voor textiel en voor batterijen en accu’s.

Wat is uitgebreide producentenverantwoordelijkheid?

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) houdt in dat producenten en importeurs verantwoordelijk zijn voor de volledige levenscyclus van hun producten. Van productie tot en met de inzameling en recycling van afgedankte producten. Dit systeem is cruciaal voor een circulaire economie, waar materialen zo lang mogelijk in gebruik blijven en de impact op het milieu wordt geminimaliseerd. De ILT is de toezichthoudende autoriteit die de naleving van de UPV-regels in Nederland controleert.

Jaarlijks toezicht

De ILT verzamelt het hele jaar door informatie over UPV-systemen en zoekt actief contact met producentenorganisaties. Ook controleert de ILT of bedrijven zich houden aan inzamel- en of recyclingverplichtingen. Er loopt een handhavingstraject met Stichting Verpact voor het niet halen van de inzamelnorm voor plastic flessen en is er verscherpt toezicht ingesteld bij Stichting Open voor het niet halen van de inzamelnorm voor elektronisch- en elektrisch afval. 

Vorig jaar heeft de inspectie extra controles gehouden bij bedrijven op het gebied van textiel en fietsbatterijen. Om te achterhalen of ondernemers bekend zijn met de regels en hen te wijzen op hun verplichtingen.

Veel textielbedrijven en fietsenmakers kennen regels niet

Tijdens de inspectieweek controleerde de ILT 125 fietsenmakers die werken met fietsbatterijen. Slechts een klein percentage was goed op de hoogte van de UPV-regelgeving en het beheer van gevaarlijk afval. Slechts 10% gaf aan batterijen af te geven aan de producentenorganisatie. Ook bij kledingwinkels en textielbedrijven was er nog veel onwetendheid. Er werden meer dan 135 textielbedrijven bezocht. Bij ruim 80% van de bedrijven waar met iemand over de UPV textiel gesproken is, was de UPV textiel onbekend. Ook wist een groot deel niet dat je je als producent of importeur van textiel moet melden bij Rijkswaterstaat.

Veel bedrijven hebben nog onvoldoende kennis van de regels voor inzameling en recycling van hun producten. "We willen bedrijven zo nodig aanzetten tot actie. Het aantal bedrijven dat niet bekend is met de regels over UPV verraste ons, omdat er wel een verplichting is om producten in te zamelen en te recyclen. Je kan dit zelf doen of via een producentenorganisatie. Je moet je in elk geval aanmelden,” legt een inspecteur uit.

Vervolgstappen inspectie

De ILT heeft haar bevindingen uit de inspectieweek gedeeld met brancheverenigingen en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In de verwachting dat bedrijven bewuster worden gemaakt van de verplichtingen.

• Ook in 2026 controleert de ILT op de naleving van UPV-regels. Ze organiseert onder andere opnieuw een inspectieweek. Het zou kunnen dat de ILT dit keer niet alleen textielbedrijven en fietsenmakers controleren. Ook andere sectoren waarvoor een UPV geldt, kunnen een controle verwachten. Bedrijven kunnen zich voorbereiden door na te gaan wat ze moeten doen om aan de UPV te voldoen. De ILT deelt waarschuwingen uit waar nodig en houdt in de gaten of bedrijven vervolgstappen zetten. 
• Specifiek voor de UPV Textiel heeft de ILT bedrijven aangeschreven die zich nog niet hebben gemeld bij Rijkswaterstaat. De ILT wijst hen op de regelgeving. Uiterlijk 31 juli 2026 moeten producenten en importeurs van textiel rapporteren over het hergebruik en recycling over vorig jaar (2025).
• Ook richt de inspectie zich in haar toezicht op refurbishers. Dat is een snel groeiende sector waar in veel gevallen een nieuwe batterij wordt gemaakt van een oude batterij. Refurbishers zijn dan ook als producent van een nieuwe batterij verantwoordelijk voor de kwaliteit en veiligheid van hun product.