Elektriciteitsnet Utrecht nu echt op slot

Het elektriciteitsnet in de provincie Utrecht bereikt een nieuw kritiek punt: vanaf 1 juli worden in een groot deel van de regio geen nieuwe of zwaardere aansluitingen meer toegekend. Zowel bedrijven als huishoudens komen op een wachtlijst terecht. Daarmee is voor het eerst in Nederland sprake van een regionale, vrijwel volledige aansluitstop.

De maatregel volgt op eerdere waarschuwingen van netbeheerder TenneT en het kabinet. Volgens staatssecretaris Jo-Annes de Bat is sprake van een noodzakelijke “pauzeknop” om de veiligheid van het net te waarborgen. De druk op het elektriciteitsnet is zo groot dat zonder ingrijpen het risico op storingen en uitval toeneemt.

Alleen ruimte voor prioriteiten

Uit de recente Kamerbrief blijkt dat de problematiek zich concentreert in één van de vijf nieuw aangewezen congestiegebieden binnen de zogenoemde FGU-regio (Flevoland, Gelderland, Utrecht). In dat gebied – rond de stad Utrecht – is het tekort aan transportcapaciteit te groot om nieuwe aanvragen te honoreren.

Er is wel een belangrijke uitzondering: lopende woningbouwprojecten kunnen doorgaan. Voor zo’n 35.000 geplande woningen is capaciteit gereserveerd. Andere aanvragen, van bedrijven tot huishoudens die hun aansluiting willen verzwaren, moeten wachten.

Economische en maatschappelijke gevolgen

De impact is aanzienlijk. Eerder onderzoek in opdracht van de gemeente Utrecht schat de economische schade van een volledige aansluitstop op tientallen tot honderden miljoenen euro per jaar. Bedrijven kunnen niet uitbreiden of verduurzamen, en ook publieke voorzieningen lopen vast. Zo wordt het voor gemeenten moeilijker om bijvoorbeeld elektrische vuilniswagens in te zetten.

Tijdelijke oplossingen, structureel probleem

Het kabinet zet in op tijdelijke maatregelen om het net te ontlasten. Denk aan flexibel energiegebruik door bedrijven en huishoudens, inzet van batterijen en zelfs het tijdelijk afschakelen van grote verbruikers op piekmomenten. Voor de lange termijn is uitbreiding van het elektriciteitsnet de oplossing, maar die projecten zijn waarschijnlijk pas rond 2031 gereed.