Netcongestie en nieuwe werkwijze voor woningbouwprojecten

Tot nu toe reserveerden netbeheerders altijd een deel van de netcapaciteit, zodat aanvragen van kleinverbruikers (zoals huishoudens, nieuwbouwprojecten, laadpalen en mkb’ers) kunnen worden toegewezen. Door de toenemende netcongestie leidde dit steeds vaker tot onwenselijke situaties, waarbij maatschappelijke voorzieningen zoals scholen en ziekenhuizen achter het net visten. Dat stopt per 1 juli 2026. Vanaf dan komt iedereen die in een congestiegebied een aanvraag wil doen – groot en klein – op dezelfde wachtlijst totdat er weer capaciteit beschikbaar komt.

Drie voorrangscategorieën

Om te zorgen dat in netcongestiegebieden belangrijke maatschappelijke functies voorrang krijgen, is het prioriteringskader door de ACM opgesteld. Het omvat drie voorrangscategorieën waaraan voorrang mag worden verleend. Alle andere aanvragen zoals laadinfrastructuur voor logistieke bedrijven die niet hieronder vallen, volgen daarna op de wachtlijst. De drie voorrangscategorieën zijn:

Congestieverzachters die extra ruimte op het net creëren

Organisaties die nodig zijn voor de nationale veiligheid

Basisbehoeften zoals woningbouw, scholen en drinkwater

Nieuwe werkwijze voor woningbouwprojecten

Door het prioriteringskader kunnen woningbouwprojecten (als basisbehoefte) voorrang krijgen. Specifiek voor woningbouw en onderwijslocaties komt een nieuwe werkwijze waarbij gemeenten netcapaciteit kunnen aanvragen en snel weten of er netcapaciteit voor hun woningbouwprojecten beschikbaar komt.

Overgangsperiode juli 2026 – januari 2027

Vanaf 1 juli 2026 start de overgangsperiode naar de nieuwe werkwijze. Het gaat om een fundamenteel andere werkwijze voor gemeenten en provincies en vraagt om een proactieve houding bij het aanvragen van netcapaciteit bij netbeheerders. Hierdoor wordt veel eerder in het planproces een aanvraag ingediend door gemeenten en de nodige informatie verzameld voor het prioriteringsverzoek.

Uitvoerbaarheid

Op dit moment werken we samen met de VNG, de ministeries van EZK en VRO, Netbeheer Nederland en ACM aan de uitvoerbaarheid van deze nieuwe werkwijze. Zodat gemeenten en provincies vanaf 1 juli 2026 tot tien jaar vooruit (2035) netcapaciteit kunnen aanvragen voor woningbouw en onderwijslocaties. Het streven is in april hiervoor een handelingsperspectief uitgewerkt te hebben.

Essentieel is dat gemeenten vanaf 1 oktober met deze nieuwe werkwijze aan de slag kunnen, zodat woningbouwprojecten doorgang vinden en het woningtekort niet verder oploopt. Om een gelijkwaardig speelveld te creëren tussen gemeenten, wordt aan een methodiek gewerkt om aanvragen gemeente-overstijgend gebundeld en in de juiste volgorde te kunnen aanbieden aan de netbeheerders. Hierin trekken we samen op met de VNG.

Tijdsplanning

Vanaf 1 juli 2026

Netbeheerders mogen vanaf 1 juli 2026 niet langer netcapaciteit voor kleinverbruikers reserveren voor de toekomst.

In gebieden met netcongestie ontstaat er dus één wachtrij voor klein- en grootverbruikers. Binnen die wachtrij kunnen projecten die vallen onder het prioriteringskader voorrang krijgen als er netcapaciteit beschikbaar komt.

Vanaf 1 oktober 2026

De nieuwe werkwijze van ‘Eerder aanvragen’ treedt in werking.

Om een gelijk speelveld te creëren voor alle gemeenten wordt gewerkt aan een werkwijze ‘Batchgewijs Eerder aanvragen’ waarbij alle aanvragen voor toekomstige woningbouw gelijktijdig op 1 oktober in een door gemeenten (en provincies) vastgestelde volgorde op de wachtlijst te plaatsen.

Omdat vanaf 1 januari 2027 de gereserveerde capaciteit ook voor niet-prioritaire partijen beschikbaar komt is het voor woningbouwplannen verstandig om dit zoveel mogelijk voor dit moment te doen.

Vanaf 1 januari 2027

Netbeheerders gaan in gebieden met netcongestie de op dat moment nog resterende transportcapaciteit toekennen volgens de nieuwe prioriteringsregels aan ook niet-prioritaire aanvragers op de wachtlijst.

De verwachting is dat in bepaalde gebieden deze zogenoemde restcapaciteit beperkt is. Netbeheerders zijn daarom druk aan het bouwen en uitbreiden van het stroomnet. Op die manier komt er nieuwe capaciteit bij.

Ondertussen wordt ook capaciteit gecreëerd in het bestaande net via congestiemanagement en maatregelen om flex-capaciteit te ontsluiten. De netcapaciteit die hierdoor vrijkomt gaat naar de aansluitingen die in de wachtrij staan.