Code oranje op stroomnetwerk

Maatregelen om aansluitstop te voorkomen

Zowel consumenten als bedrijven kunnen hun bijdragen leveren om dit te voorkomen door bewuster om te gaan met het stroomverbruik tijdens de piekuren. Gemeenten kunnen zich voorbereiden op de impact van een mogelijke aansluitstop in hun gemeente, bijvoorbeeld met communicatie richting hun inwoners en mkb. Ook kunnen ze regionaal afspraken maken door inzicht te krijgen op toekomstig energiebehoeften bij projecten door aanvragen bij netbeheerders op elkaar af te stemmen.

Veranderend stroomgebruik

De vraag naar en het aanbod van stroom nemen in rap tempo toe en in veel netbeheerregio’s is er nu een tekort aan capaciteit op het stroomnetwerk. Dit heeft verschillende oorzaken. Door de energietransitie groeit de opwek van stroom met windmolens, zonneparken en -panelen snel. Hoewel het stroomverbruik niet toeneemt, vragen apparaten zoals warmtepompen en laadpalen meer vermogen en ontstaat er meer piekgebruik door gelijktijdige vraag. Ook is er een grotere disbalans tussen momenten van veel aanbod en veel vraag. In de zomer en overdag is het aanbod hoger, terwijl in de winter en avond de vraag juist toeneemt.

Voorkomen van aansluitstop

In steeds meer netbeheerregio’s is sprake van een tekort aan transportcapaciteit om alle aanvragen te kunnen aansluiten, met als gevolg dat nieuwe aansluitingen op een wachtlijst komen, totdat er ruimte beschikbaar komt. Doen we niets dan is er een reële mogelijkheid dat er in bepaalde regio’s een totale aansluitstop komt voor alle nieuwe aanvragen, waarvoor TenneT nu al waarschuwt voor de Flevopolder en de provincies Gelderland en Utrecht. De aangekondigde maatregelen zijn onconventioneel en noodzakelijk om grootschalige stroomuitval te voorkomen, zoals we dat kennen uit het recente verleden in Spanje.

Netwerk toerusten op nieuwe werkelijkheid

Het transportnet is van oudsher ingericht op transport van centrale naar gebruiker. Het is niet toegerust op de nieuwe werkelijkheid van toenemend stroomgebruik en het terug leveren. Dit vraagt om een slimme, tweerichtingsinfrastructuur. Dit betekent dat netbeheerders en overheden samen aan de slag zijn met de grootste verbouwing van het netwerk ooit om het bestaande netwerk uit te breiden en te verzwaren. Dit kan echter minimaal 5 tot 10 jaar, of zelfs langer, duren. Tegelijkertijd moeten gebruikers van het netwerk ook hun stroomgebruik aanpassen op de nieuwe werkelijkheid.

Prioriteringskader

Daar waar sprake is van netcongestie heeft de ACM een prioriteringskader opgesteld om de wachttijd voor essentiële maatschappelijke functies voorrang te geven op de wachtlijst. Hiermee kunnen netbeheerders de nog beschikbare capaciteit maatschappelijk verantwoord toewijzen. Het kader werkt als een wachtlijst voor huurwoningen. Het creëert geen extra ruimte, maar regelt enkel de verdeling van de beschikbare capaciteit. Dit betekent dat ook geprioriteerde aanvragen op een wachtlijst komen, maar zij krijgen wel voorrang op andere aanvragen. Tot voor kort reserveerden netbeheerders zelf ruimte om kleinverbruikers zoals woningen direct aan te sluiten. Deze werkwijze wordt nu afgebouwd richting 1 januari 2027.

Webinar en inloopspreekuren

Om gemeenten te informeren, organiseren we een webinar over netcongestie en het prioriteringskader met sprekers van ACM, Netbeheer Nederland, VNG en ministeries, en een gemeentelijke casus. Ook organiseren we online inloopspreekuren over netcongestie en het prioriteringskader waar u in Teams vragen kunt stellen en onderling ervaringen kunt uitwisselen.