Ruimte voor energiegemeenschappen

Dit artikel is een publicatie uit de maarteditie van PONT, Vakblad Energie en Duurzaamheid. Schrijf je hier gratis in voor het vakblad.

Wat mij hoop geeft in dit coalitieakkoord, is dat er iets fundamenteels wordt erkend: weerbaarheid zit niet alleen in beleid of miljardenfondsen, maar in gemeenschapszin. In de Warmtewet en de Energiewet zijn warmte- en energiegemeenschappen inmiddels, in navolging van de Europese regelgeving, expliciet opgenomen en krijgen nu eindelijk wettelijk de ruimte. Dat is geen technische voetnoot, dat is een koerswijziging.

Binnen energiegemeenschappen kunnen mensen samen hun eigen energie opwekken, beheren en verdelen. Samen beslissen ze over investeringen, over prijzen, over wat eerlijk is. En precies dáár zit de kern. Want wie zijn eigen energie lokaal organiseert, is niet langer overgeleverd aan een grillige markt. De prijs wordt niet bepaald door geopolitiek of speculatie, maar door wat het daadwerkelijk kost om samen duurzame energie te maken en te onderhouden. Dat levert stabiliteit op. En vertrouwen.

Als er weer een energiecrisis komt – en laten we eerlijk zijn, die kans is groot – dan zijn we als ‘gewone’ consumenten normaal gesproken afhankelijk van de markt en dus van de hoogste bieder. Maar in een energiegemeenschap werkt het anders. Dan ben je geen speelbal, maar mede-eigenaar. Dan heb je zeggenschap. Dan heb je een prijs die niet explodeert, maar standhoudt.

Dit maakt het investeren in gemeenschappen geen sympathiek bijprogramma, maar een strategische keuze voor Nederland. Want een land met sterke energie- en warmtegemeenschappen is simpelweg weerbaarder. Sociaal, economisch én democratisch.

Daarom mijn oproep. Heb je technische kennis? Weet je hoe je een organisatie goed bestuurt? Of ken je de buurt, de mensen, de dynamiek van een gemeenschap? Wacht niet af. Richt een energiegemeenschap op. Sluit je aan bij een bestaande energiecoöperatie. Ga in het bestuur en breng je talent in of zoek de samenwerking met hen op.

De energietransitie is geen abstract systeemvraagstuk. Het is, volgens mij, een uitnodiging om samen eigenaarschap te nemen en onze gemeenschappen weer de ruimte te geven. Zo maken we niet alleen onze energievoorziening duurzamer, maar ons land ook sterker en weerbaarder voor wat komt.