Hoger stikstofoverschot landbouw door lage oogst, minder stikstof in mest

Het stikstofoverschot in de landbouw is het deel van de aangevoerde stikstof dat niet wordt omgezet in landbouwproducten, maar in de bodem achterblijft of verdwijnt naar de lucht (bijvoorbeeld via dierlijke mest). Dit wordt berekend door de hoeveelheid stikstof die wordt aangevoerd, onder andere via krachtvoer voor vee en kunstmest, te verminderen met de stikstof die wordt vastgelegd in dierlijke (vlees, melk, eieren) en plantaardige producten (akkerbouw- en tuinbouwgewassen).

Minder stikstof naar de lucht, meer naar de bodem

In 2024 verdween er vergeleken met een jaar eerder ongeveer 7 procent minder stikstof naar de lucht; 75 miljoen kilogram. Dit komt onder meer doordat de veestapel krimpt en door innovaties in de landbouw, zoals nieuwe stalsystemen. De hoeveelheid stikstof die vanuit de landbouw in de bodem terecht kwam stijgt met 21 procent naar 220 miljoen kilogram. Dit komt andere doordat de oogst lager is, en er dus minder stikstof in gewassen is vastgelegd. In 2023 waren de oogsten groter, waardoor er minder stikstof naar de bodem verdween.

Minder stikstof in gewassen, lage oogst tarwe en snijmais

De tarweoogst was in 2024 de laagste in 25 jaar tijd. Vooral de oogst van wintertarwe was relatief laag door het natte najaar in 2023. De oogst van snijmais was de laagste in bijna 30 jaar, door de natte lente. Er is 253 miljoen kilogram stikstof van het land afgevoerd via de oogst van ruwvoer voor vee. Dat is 10 procent minder dan een jaar eerder.

De veehouderij gebruikt 260 miljoen kilogram stikstof in de vorm van ruwvoer (veevoer). Dat is 7 miljoen kilogram stikstof uit ruwvoer meer dan er is geoogst; dit komt uit balen en kuilen uit de voorraad van 2023.

table_tabel-ad8d0301-3175-e17b-769f-2324b1f02fa0 Downloaden

Minder stikstof in krachtvoer, meer in kunstmest

De twee grootste aanvoerbronnen van stikstof in de landbouw zijn krachtvoer (384 miljoen kilogram) en kunstmest (201 miljoen kilogram). De aanvoer van stikstof via krachtvoer neemt met 3 procent af ten opzichte van 2023, doordat het stikstofgehalte in krachtvoer lager is en doordat de veestapel krimpt. Er is 201 miljoen kilogram stikstof gebruikt in de vorm van kunstmest, dat is 2 procent meer.

Minder dierlijke mest

Nederland moet zich voor het bemesten van landbouwgrond met dierlijke mest houden aan de norm in de Nitraatrichtlijn van 170 kilogram stikstof per hectare landbouwgrond. Onder speciale voorwaarden mag Nederland afwijken van deze norm, de derogatie. Sinds 2023 is deze derogatie stapsgewijs afgebouwd, en vanaf 2026 is er geen uitzonderingspositie meer voor Nederland.

De uitscheiding van stikstof in dierlijke mest bedraagt 449 miljoen kilogram, 3 procent minder dan in 2023. Hiervan is 332 miljoen kilogram stikstof aangevoerd naar landbouwgrond.