De krachtige rol van bedrijven in energiegemeenschappen

Dit artikel is een publicatie uit de maarteditie van PONT, Vakblad Energie en Duurzaamheid. Schrijf je hier gratis in voor het vakblad.

Samen investeren in lokale energie

Een energiegemeenschap is een groep actieve afnemers – burgers, bedrijven en publieke partijen – die zich organiseren om gezamenlijk energieactiviteiten te ontplooien voor hun leden en het lokale gebied. Het doel is daarbij niet financiële winst, maar maatschappelijke, economische en milieuvoordelen: betaalbare energie, lokaal eigendom en versnelling van de energietransitie.

Leden investeren samen in hernieuwbare bronnen, zoals zon en wind, en zetten daarnaast opslag, energiedeling en flexibiliteit in. Door productie en verbruik dichter bij elkaar te brengen, worden zij minder afhankelijk van internationale markten en prijsschommelingen. Zo groeit energie weer uit tot een gedeelde voorziening van en voor de gemeenschap.

Bedrijven versterken het lokale energiesysteem

Wanneer bedrijven zich aansluiten bij de energiegemeenschap, ontstaat een waardevolle mix van verbruiksprofielen: huishoudens gebruiken vooral ’s avonds energie, veel bedrijven juist overdag. Dat vergroot de benutting van lokale opwek en kan piekbelasting op het net verminderen. Bedrijven kunnen zo met hun vraagprofiel en flexibiliteit bijdragen aan een stabieler lokaal energiesysteem.

Twee ontwikkelpaden

In de praktijk ontwikkelen energiegemeenschappen zich langs twee paden. Enerzijds groeien bestaande burgercoöperaties door naar energiegemeenschappen door functies toe te voegen, zoals opslag, flexibiliteit en energiedeling. Bedrijven en gemeenten kunnen daarbij aansluiten onder dezelfde voorwaarden. Anderzijds ontstaan energiegemeenschappen vanuit samenwerkingen tussen bedrijven, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen rond netcapaciteit of energie-uitwisseling. Deze initiatieven ontwikkelen zich gaandeweg tot een bredere gemeenschap door zich open te stellen voor coöperaties van bewoners of lokale partijen. Hoewel de oorsprong verschilt, komen beide routes in de praktijk uit op vergelijkbare activiteiten: gedeelde infrastructuur, gezamenlijke flexibiliteit en lokale energiestromen.

Johan Cruijff Arena

Een mooi voorbeeld is de samenwerking tussen energiecoöperatie De Windvogel en de Johan Cruijff Arena in Amsterdam, gefaciliteerd door coöperatieve energieleverancier OM | Nieuwe Energie. De Arena is geen lid van de coöperatie, maar een grote lokale afnemer in de buurt.

De coöperatie levert elektriciteit die gelijktijdig wordt opgewekt en verbruikt tegen een vooraf afgesproken prijsbandbreedte. De ondergrens ligt boven de kostprijs van de turbine, zodat leden een voorspelbaar en redelijk rendement behouden; de bovengrens beschermt de afnemer tegen extreme marktprijzen. Zo ontstaat voor beide partijen prijsstabiliteit en voorspelbaarheid, en wordt de lokale opwek direct benut.

Gedeeld doel, verschillende accenten

Bedrijven en bewoners delen in energiegemeenschappen een fundamenteel doel: toegang tot lokaal opgewekte energie tegen stabiele en voorspelbare kosten. Tegelijk brengen zij verschillende accenten in. Bedrijven zoeken vooral leveringszekerheid, schaalvoordeel en efficiënt gebruik van netcapaciteit; bewoners hechten sterk aan betaalbaarheid, lokaal eigendom en duurzaamheid. Juist die combinatie van perspectieven maakt energiegemeenschappen robuust. Bedrijven brengen schaal, flexibiliteit en professionaliteit; de coöperatieve structuur borgt democratische zeggenschap en lokaal belang.

Complementaire kracht

De groei van energiegemeenschappen laat zien dat bedrijven en burgercoöperaties geen gescheiden werelden zijn, maar complementaire krachten in het lokale energiesysteem. Bedrijven brengen vraagvolume, flexibiliteit en langjarige afnamezekerheid in; de coöperatieve structuur borgt dat eigendom en zeggenschap lokaal verankerd blijven. Juist door het onderscheid tussen lidmaatschap en contractuele samenwerking, kunnen energiegemeenschappen opschalen zonder hun karakter te verliezen. Zo ontwikkelen zij zich tot robuuste lokale energie-organisaties waarin burgers en bedrijven gezamenlijk sturen op productie, gebruik en flexibiliteit.