Samenwerken aan duurzame en betaalbare warmte

Beeld: Roadlight | Pixabay

Waarom een coöperatieve warmtevoorziening?

Langetermijninspraak over de kosten en optimalisaties, transparantie en duurzaamheid zijn de belangrijkste argumenten om voor een coöperatieve warmtevoorziening te kiezen “Collectieve warmtevoorzieningen zijn goedkoper. Dat geldt ook voor collectief ingekochte individuele oplossingen,” aldus Marselis. In het debat over de ontwikkeling van de Wet collectieve warmte (Warmtewet) werd al snel duidelijk dat private bedrijven geen monopolie meer krijgen op collectieve warmtevoorzieningen. Marselis: “Elke situatie is anders en hangt onder meer af van de lokaal voorhanden energiebron, de afstand van de energiebron tot de woningen en de isolatie van de woningen. Omdat het een politieke wens is om van het gas af te gaan en collectieve warmtenetten vaak maatschappelijk de beste opties zijn, vertrouwen we er als sector op dat ze financieel haalbaar gemaakt worden, zoals we dat ook met veel andere duurzame technieken hebben gedaan.”

Dit betekent dat gemeenten inwoners moeten meenemen in de keuze voor een warmtevoorziening. De ervaring leert dat coöperaties zo’n proces heel goed kunnen organiseren. “In een aantal buurten in Nederland hebben coöperaties hier ervaring mee opgedaan. Deze ervaring stellen ze via Buurtwarmte beschikbaar aan andere buurtinitiatieven,” aldus Claassen, kwartiermaker bij Buurtwarmte. Buurtwarmte werkt samen met bewoners aan de initiatie, ontwikkeling, realisatie en exploitatie van duurzame warmtenetten. De organisatie levert de diensten en ondersteuning die bewoners daarbij nodig hebben, bijvoorbeeld aan een projectleider, een participatiedeskundige, een ontwerper of een financieel expert. Daarnaast trekt Buurtwarmte hand in hand op met Energie Samen, want ook de pijlers belangenbehartiging, kennisdeling en financiering verdienen continu aandacht.

Ilonka Marselis, beeld: Energie Samen

In de ontwikkeling van de Warmtewet heeft Energie Samen zich hard gemaakt voor de positie van energie- of warmtegemeenschappen om een gelijk speelveld te creëren voor bewonersinitiatieven, publieke en private partijen. Dat is geborgd in de Warmtewet. Voor de financiering van de ontwikkeling van collectieve warmtenetten heeft het ministerie van EZK 25 miljoen euro beschikbaar gesteld in het Ontwikkelfonds Warmte. In de Energie Samen Academie wordt alle kennis uit de coöperatieve sector gedeeld. Een groot aantal documenten, stappenplannen en templates is daar voor iedereen toegankelijk.

Claassen: “Wij zijn er in eerste instantie voor energiecoöperaties en bewonersinitiatieven die lokaal een warmte-initiatief willen ontwikkelen en uitvoeren. Maar we zoeken ook samenwerking met gemeenten die starten of bezig zijn met de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW) en met woningbouwcorporaties die hun vastgoed collectief van het gas af willen halen en willen samenwerken met wijkinitiatieven en gemeenten. We hebben een grote ambitie: 1.500 wijken in 2030 die zelf de regie hebben in het aardgasvrij maken van hun buurt door middel van een collectieve oplossing. Met Buurtwarmte proberen we buurten en coöperaties het vertrouwen te geven om zelf de regie te nemen en daarmee de warmtetransitie te versnellen. Het kan ons niet snel genoeg gaan.”

Fanny Claassen, beeld: Energie Samen

Wat is een warmtegemeenschap?

Een warmtegemeenschap is een lokaal warmtebedrijf waarin eindgebruikers de zeggenschap en het eigendom hebben. De warmtegemeenschap en de coöperatie vormen een derde positie in het speelveld met overheid en markt in de warmtetransitie. Europa heeft in 2018 richtlijnen vastgesteld voor het recht op autonomie voor deelnemers van energiesystemen (Artikel 2, onderdeel 16 en 22, van richtlijn 2018/2001/EU). Lidstaten van Europa zijn verplicht om deze richtlijnen op te nemen in nationale wet- en regelgeving. Voor lidstaten betekent dit een verplichting tot het opnemen van een definitie van de hernieuwbare energiegemeenschap en het creëren voor randvoorwaarden waardoor de energiegemeenschap toegang heeft tot de energiemarkt. De criteria waaraan een warmtegemeenschap moet voldoen, zijn vergelijkbaar met die van het coöperatief gedachtegoed.

Bron: Energie Samen

Beeld: Energie Samen