Soms wel, maar niet onbeperkt. Het hangt af van de rol van de gemeente of verhuurder en de juridische route die wordt gebruikt.
Een verhuurder kan huurders niet zomaar dwingen, maar heeft wel mogelijkheden.
Aansluiting op een warmtenet valt meestal onder een renovatievoorstel.
Volgens het huurrecht moet dit voorstel redelijk zijn.
Als 70% van de huurders instemt, wordt het voorstel in principe als redelijk gezien voor alle huurders.
Uit de Alkmaarse zaak blijkt dat huurders soms toch moeten meewerken. De rechter oordeelde dat aansluiting op het warmtenet onderdeel was van een breder renovatieplan en dat dit, gezien de omstandigheden, een redelijk voorstel was.
Gevolg: individuele huurders kunnen dan verplicht worden om mee te werken.
Gemeenten kunnen niet direct individuele bewoners dwingen, maar sturen via beleid:
Via het omgevingsplan kan de gemeente aardgas uitfaseren.
In de toekomst (met de Wet collectieve warmte – Wcw) krijgen gemeenten meer regie, zoals het aanwijzen van warmtekavels.
Toch blijft een directe aansluitplicht juridisch gevoelig, mede door het eigendomrecht (art. 1 EP EVRM).
Voor verhuurders: zorg dat het voorstel goed onderbouwd en redelijk is.
Voor gemeenten: combineer juridische instrumenten met draagvlak.
Voor beide: communicatie en participatie zijn cruciaal om procedures te voorkomen.
Aansluiting op een warmtenet kan in de praktijk indirect verplicht worden, vooral via het huurrecht. Maar er gelden duidelijke voorwaarden: het voorstel moet redelijk zijn en zorgvuldig tot stand komen.
