Het Nederlandse afvalstoffenrecht wordt in belangrijke mate beïnvloed door Europese richtlijnen. Het Verdrag van Rome uit 1957 dat aan de Europese Unie ten grondslag ligt, had in eerste instantie een vrije Europese markt voor grondstoffen voor ogen. Pas in 1972 werd het milieubeleid op de kaart gezet met een “milieuactieprogramma” zonder enige status. De basis voor het Europese afvalstoffenbeleid werd in 1975 gelegd met de Kaderrichtlijn afvalstoffen. Deze Kaderrichtlijn afvalstoffen was één van de eerste Europese richtlijnen op milieugebied en de basisgedachten hieruit vinden we nog steeds in de huidige wet- en regelgeving terug. Nadien zijn er vele richtlijnen, beleids- en actieplannen verschenen vanuit Europa. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste richtlijnen toegelicht. De vertaling naar de Nederlandse wet- en regelgeving komt aan de orde in andere hoofdstukken.

De afvalstoffenregelgeving vanuit Europa kan worden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën:

• Horizontale wetgeving: dit zijn bepalingen die betrekking hebben op afvalbeheer in het algemeen en het grensoverschrijdende transport van afvalstoffen.
• Wetgeving inzake methoden voor afvalverwerking: vanuit Europa wordt getracht een gelijk speelveld te bewerkstelligen voor wat betreft de technische eisen die gesteld worden aan onder meer stortplaatsen en verbrandingsinstallaties.
• Wetgeving inzake specifieke afvalstromen: voor tal van afvalstromen is op Europees niveau een beheer- en verwijderingsstructuur afgesproken.

In de hiernavolgende paragrafen wordt de Europese regelgeving volgens deze driedeling toegelicht.