Op 28 februari hebben Israël en de Verenigde Staten doelen in Iran aangevallen. Als reactie daarop heeft de Iraanse Revolutionaire Garde aangegeven dat schepen de Straat van Hormuz niet meer mogen passeren. Deze straat is een belangrijke doorvoerroute voor de aan- en doorvoer van olie en gas. Hieronder leest u vier vragen en antwoorden over de blokkade.
De Straat van Hormuz is een belangrijke doorvoerroute voor olie en gas. Qatar is een van de grootste LNG-exporteurs in de wereld en gebruikt de Straat van Hormuz als vaarroute om LNG te transporteren. In 2024 vervoerde Qatar dagelijks 263 miljoen kubieke meter (2,57 TWh) LNG door de Straat van Hormuz. Hiervan was 83% bestemd voor de Aziatische markt. De Aziatische kopers gaan nu op zoek naar een alternatief en LNG is een wereldmarkt wat betekent dat de onrust zorgt voor stijgende gasprijzen wereldwijd.
Hoewel Nederland sterk afhankelijk is van import, is de leveringszekerheid niet direct in gevaar. Vorig jaar kwam ruim de helft van het via Nederland geïmporteerde gas via pijpleidingen, met name uit Noorwegen. Het overige deel werd geïmporteerd via LNG. Deze LNG was niet afkomstig uit Qatar. Wat we nu merken van de blokkade, is de onrust die het op de wereldmarkt veroorzaakt met stijgende gasprijzen tot gevolg.
De blokkade van de Straat van Hormuz komt op een ongelukkig moment. Dit heeft niet direct te maken met de afhankelijkheid van LNG uit Qatar, maar met name omdat de prijzen door de onrust wereldwijd stijgen. Met de lente voor de deur is dit het moment dat de gasvoorraden flink worden bijgevuld. Op 1 april start het vulseizoen en een hoge gasprijs maakt het voor de marktpartijen niet aantrekkelijk om de opslagen te vullen. De blokkade van de Straat van Hormuz maakt de kwetsbaarheid van LNG-aanvoerroutes inzichtelijk. In de huidige geopolitieke situatie is het geen gegeven dat LNG ongehinderd op de plaats van bestemming terechtkomt. Dit onderschrijft het belang van strategische reserves op eigen bodem; de bestaande opslagen in Nederland en Europa zijn en blijven daarom nodig. Door vooraf gas achter de hand te houden, kunnen Nederland en Europa een langdurige onderbreking beter opvangen, prijsschokken dempen en paniek op de markt helpen voorkomen.
Gasunie, en specifiek haar 100%-dochteronderneming Gasunie Transport Services (GTS), is verantwoordelijk voor het transport van gas en heeft wettelijk een adviserende rol richting het ministerie van Economische Zaken en Klimaat over de leveringszekerheid en over de benodigde vulgraad van gasopslagen. Het ministerie vertaalt dit advies naar beleid. Naast het jaarlijkse adviesrapport, brengt GTS binnenkort ook een rapport uit over de weerbaarheid van de aardgasvoorziening en het belang van strategische gasreserves. Gasunie is een energie-infrastructuurbedrijf en heeft geen rol in de productie of handel van gas. Het (tijdig) vullen van de gasopslagen is de verantwoordelijkheid van marktpartijen. Dit zijn in gas handelende partijen, zoals bijvoorbeeld leveranciers van eindverbruikers. Indien de gasopslagen niet tijdig voldoende gevuld worden door 'de markt', heeft het ministerie de mogelijkheid om EBN de opdracht te geven om de gasopslagen (verder) te vullen.
