Ook de komende jaren zullen in gemeenten door het land heen opvanglocaties voor asielzoekers worden ingericht. Daarnaast zijn er veel statushouders die een woning krijgen. Al deze locaties hebben meubels nodig, die worden nu vaak nieuw ingekocht. En dat terwijl er in veel kringlopen en op milieustraten een overschot is aan tweedehands meubels en andere spullen. Een samenwerking met circulaire ambachtscentra ligt dus voor de hand, maar hoe regel je dat? Tom Wielart, teammanager Kringloop en Duurzaamheid bij Spaarne Werkt, legt uit hoe zij dat in de praktijk doen. Wielart: “Als meer partijen in Nederland op deze manier samenwerken, is het niet alleen goed voor de duurzaamheid. Je kan als organisatie ook echt verschil maken door de integratie van nieuwkomers eenvoudiger te maken.”
Spaarne Werkt(opent in nieuw venster) is het werkontwikkelbedrijf van de gemeenten Haarlem, Heemstede, Bloemendaal en Zandvoort. Ze helpen mensen met een ondersteuningsbehoefte op het gebied van werk aan passend werk. Onderdeel van Spaarne Werkt is kringloopwarenhuis Snuffelmug(opent in nieuw venster), met vestigingen in Haarlem en Heemstede. Spaarne Werkt is onderdeel van de Haarlemse Waardemakers(opent in nieuw venster), een circulair ambachtsnetwerk van professionals en bedrijven die bijdragen aan een circulair Haarlem.
Snuffelmug heeft al een aantal jaar ervaring met het inrichten van locaties voor de opvang van asielzoekers en statushouders. In Nederland worden een aantal opvanglocaties voor asielzoekers ingericht door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Voor de andere locaties krijgen gemeenten of het Rode Kruis en Leger des Heils de opdracht. Wielart legt uit hoe de samenwerking tussen Spaarne Werkt en de andere partijen is ontstaan: “Ons bestaande regionale samenwerkingsnetwerk, dat bijvoorbeeld werd ingezet bij hulp aan gezinnen, kwam nu goed van pas bij het inrichten van opvanglocaties.”
Snuffelmug kwam met het idee om tweedehands spullen te gebruiken bij de inrichting van de locaties. “Dit geeft de gemeente een voordeel, want tweedehands is goedkoper dan de aanschaf van nieuw,” licht Wielart toe. “Je kan zo dus meer doen met dezelfde budgetten.” Maar nog belangrijker voor Wielart is de sociale impact die je met dit project maakt. “Door mensen met een ingerichte woning goed welkom te heten in Nederland, kunnen ze beter inburgeren en maak je grote sociale impact.”
Een deel van de projecten van Snuffelmug bestaat uit het inrichten van opvanglocaties van asielzoekers. Daarnaast richten ze ook woningen in van statushouders, dat zijn asielzoekers die verblijfsvergunningen hebben gekregen en dus in Nederland mogen blijven.
Zo had Snuffelmug voor de periode van 2022 tot 2024 de opdracht om 26 opvanglocaties voor asielzoekers in te richten, in Haarlem, Heemstede, Zandvoort en Bloemendaal. Er is een basislijst beschikbaar met welke producten nodig zijn per woning of gezinssituatie. “Maar het is ook echt maatwerk,” vertelt Wielart. “Elke locatie heeft een eigen beheerder.”
In principe worden de producten geleverd vanuit de voorraden van kringloopwarenhuis Snuffelmug. Dit kan gaan om eettafels, tv-meubels, bedlinnen en accessoires. Om aan de vraag te kunnen voldoen, huurde Spaarne Werkt een loods van 1000m2 voor opslag van tweedehands materialen. Dit werd gefinancierd vanuit opdrachten die op tijd bekend werden gemaakt. Die opslag is ook handig om producten op te slaan die voor evenementen nodig zijn. Wielart: “24 locaties zijn helemaal tweedehands ingericht. Omdat we soms niet alle producten zelf konden leveren, zorgde onze samenwerking met Ikea bijvoorbeeld voor nieuw beddengoed, zoals kussens en dekens.”
Naast de opvanglocaties voor asielzoekers worden ook woningen van statushouders ingericht. Wielart: “Voor het inrichten van woningen van statushouders komt pas ongeveer een week van tevoren de vraag vanuit het COA binnen, je moet dus snel actie ondernemen. Ook hier is een basislijst beschikbaar met spullen die ze nodig hebben en is er een bepaald budget op basis van de samenstelling van het gezin. Het doel is het volledig woonklaar maken van het huis.”
Ook hier gebruikt Snuffelmug vooral tweedehands producten. Ook worden specifieke pakketten samengesteld, zoals om te koken, slapen en wonen en een welkomstpakket. Voor witgoed en laminaat worden vooral restpartijen gebruikt en soms nieuwe producten en materialen vanuit veiligheid. Wielart: “Voor witgoed werken we samen met Beko, zodat we ook garanties kunnen bieden. Als we nieuw witgoed leveren, is afgesproken dat dit na gebruik weer teruggaat naar de kringloopwinkel.”
Wielart vindt het ook belangrijk dat nagedacht wordt over hoe de mensen welkom worden geheten en te zorgen dat ze goed kunnen inburgeren. “Bij elke woning wordt een welkomstpakket aangeboden met daarin een bon om te besteden bij de kringloopwinkel. Hierdoor komen de statushouders meteen in contact met anderen. Voor sommigen biedt de kringloopwinkel ook meteen een werkplek.”
Door deze samenwerkingen maakt Spaarne Werkt impact op verschillende vlakken. Zo kunnen bij elke in te richten locatie 5 tot 10 mensen aan het werk. De inrichting van de woningen gebeurt door medewerkers met een begeleidingsbehoefte. Voor kleine klussen is er een samenwerking met leerwerkbedrijven, praktijkscholen en dagbesteding.
Op het gebied van materialen wordt een grote impact behaald door voor tweedehands te kiezen. Voor de woningen van statushouders gaat het gemiddeld om 400 tot 500 kg aan spullen, waarvan 23 kilo meubels en 50 kilo textiel en linnen. Daarnaast is er op één opvanglocatie een reparatiewerkplaats voor fietsen ingericht. “Gedurende een periode hebben we een fietsenmaker gedetacheerd om ervoor te zorgen dat de werkplaats uiteindelijk autonoom kan functioneren,” vertelt Wielart.
Financieel gezien levert het ook wat op. Spaarne Werkt wordt door de gemeente betaald voor deze opdrachten. Doordat alles tweedehands wordt ingekocht, kunnen voor het budget van de gemeente meer locaties worden ingericht.
Op dit moment verzorgt Snuffelmug nog steeds de inrichting van de opvang van asielzoekers. De externe loods is nu niet meer nodig: de huidige vraag kunnen ze aan vanuit de bestaande voorraad van de kringloop. Nu zijn er vooral vragen vanuit bestaande locaties om spullen aan te vullen of te vervangen, zoals speelgoed of fietsen.
De opdracht voor het inrichten van woningen voor statushouders is voor nu afgerond. De samenwerking staat nog wel, mochten er zich nieuwe casussen voordoen.
Let wel op: het beleid wat betreft inrichten van opvanglocaties/huizen voor statushouders verschilt per gemeente, onderzoek dus goed wat voor jouw regio relevant is.
