Juist op die plek waar het overvol is, waar de bodem ver beneden het NAP ligt, is de schop de grond ingegaan om ruimte te maken voor iets heel bijzonders: de aanleg van een publiek warmtenet door energiecoöperatie KetelhuisWG. In hartje Amsterdam bereikte deze energiegemeenschap begin dit jaar een bijzondere mijlpaal. Er werden maar liefst drie warmtepompen geplaatst. Een zichtbare en cruciale stap richting een toekomstbestendig, publiek warmtenet dat straks zo’n 1.500 woningen en bedrijven in Amsterdam Oud-West van duurzame warmte en warm water voorziet. En waar ze slim gebruikmaken van de eigen omgeving.
De warmte voor de Amsterdamse buurt wordt met aquathermie gewonnen uit het Jacob van Lennepkanaal. In Nederland werken inmiddels meer dan 50 aquathermiesystemen in nieuwbouwwijken op basis van warmte uit oppervlaktewater. De warmte van een duurzame energiebron verlaagt de CO2-uitstoot tot wel 100 procent, vergeleken met gasgestookte cv-ketels. Ook is een collectief systeem efficiënter en goedkoper dan individuele warmtepompen.
In de zomer verwarmt de zon het water in de gracht. Het gemaal dat door KetelhuisWG wordt gebouwd, neemt de warmte uit dit water af en geeft dit via warmtewisselaars door aan water in de warmte-koudeopslag (WKO). Het oppervlaktewater stroomt een paar graden koeler weer terug het kanaal in. In de WKO, ongeveer 150 meter diep onder de grond, blijft het water op temperatuur en kan het in de winter worden opgepompt om de warmte over te geven aan het buurtwarmtesysteem. Vier menshoge warmtewisselaars verwarmen het water tot 70 graden en geven die warmte door aan het water in de leidingen en de gebouwen in de buurt. Het gesloten systeem zorgt ervoor dat er geen water uit de gracht of uit het grondwater in je centrale verwarming of uit de kraan komt.
Deze wijk in Oud-West bestaat uit veel (huur)huizen en kleine bedrijven van begin 20e eeuw. De gebouwen staan dicht op elkaar, zijn vaak niet goed geïsoleerd en er is weinig ruimte om te bouwen in de drukke Amsterdamse binnenstad. Ook heien is niet toegestaan. Kortom, een flinke uitdaging om op deze plek de woningen van het gas te krijgen. KetelhuisWG krijgt het toch voor elkaar en is momenteel het grootste aquathermieproject van Nederland.
In een recent interview met RTL zegt Annette Schermer, voorzitter van energiecoöperatie KetelhuisWG: "Het was technisch best een lastig project om hier uit de grond te stampen. Nog lastiger was het op één lijn krijgen van alle betrokken partijen zoals alle buurtbewoners, bedrijven, woningcorporatie Stadgenoot, VvE-eigenaren, het waterschap, de gemeente Amsterdam, subsidieverstrekkers en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Er was veel overleg nodig om voldoende draagvlak te krijgen onder buurtbewoners. Daarom gingen we persoonlijk langs alle deuren om mensen daadwerkelijk een energiecontract te laten afsluiten bij KetelhuisWG. Pas toen er voldoende animo was, konden we verder met het regelen van de financiële middelen en de daadwerkelijk aanleg van het warmtenet.”
Het meekrijgen van buurtbewoners bij zo’n grote aanpassing in hun fysieke ruimte is waarom het energiegemeenschappen wél lukt om dit soort projecten van de grond te krijgen. Zij kennen de mensen in de wijk goed en kunnen helder uitleggen wat er gaat gebeuren. Zij hoeven geen winst te maken zoals commerciële leveranciers dat wel willen. Mensen met een energiecontract bij KetelhuisWG betalen bij de kostprijs wat extra om te sparen voor onderhoud en om de energiefacturen te versturen. Als bonus krijgen ze er een levendige gemeenschap bij die naar elkaar omkijkt en elkaar ook verder helpt bij het realiseren van energiebesparende maatregelen.
