Wet collectieve warmte aangenomen

Belangrijkste uitgangspunten Wcw
De Wet collectieve warmte gaat de huidige Warmtewet vervangen. Een aantal van de belangrijkste uitgangspunten van de Wcw zijn: 

• Regierol gemeenten: gemeenten krijgen de regierol over de warmtetransitie. Zij mogen bepalen waar en door wie collectieve warmte geleverd mag worden binnen hun gebied door Warmtekavels vast te stellen.  
• Warmtekavels en aanwijzing: binnen die warmtekavels kent de gemeente aan een Warmtebedrijf de exclusieve bevoegdheid toe om warmte te leveren en te transporteren.  
• Publiek meerderheidsbelang Warmtebedrijf: een dergelijk aangewezen warmtebedrijf dient  een publiek meerderheidsbelang te hebben (>50% eigendom door overheidspartijen).  
• Uitzondering kleine systemen (tot 1.500 aansluitingen): voor “kleine” collectieve warmtesystemen tot 1.500 aansluitingen gelden soepeler regels. Zij kunnen ontheffing aanvragen om toch warmte te leveren zonder gemeentelijke aanwijzing, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.  
• Tariefregulering op basis van daadwerkelijke kosten: de huidige koppeling van warmtetarieven aan gasprijzen (het ‘niet meer dan anders’-principe) wordt stapsgewijs vervangen door een kostengebaseerd tariefsysteem met meer transparantie.  
• Duurzaamheidseisen: De wet bevat normen en prestaties voor het terugdringen van CO₂-uitstoot en stimuleert het gebruik van duurzame warmtebronnen.  
• Leveringszekerheid en consumentenbescherming: de Wcw bevat strenge(re) eisen voor leveringszekerheid, transparante tarieven en informatieverplichtingen.  
• Overgangsrecht voor bestaande systemen: bestaande collectieve warmtesystemen krijgen een overgangsregeling zodat zij onder de nieuwe regels gebracht worden zonder dat hun exploitatie onnodig stopt. 

Besluit collectieve warmte en ministeriële regeling
De Wet collectieve warmte moet nog nader worden uitgewerkt in (onder meer) het Besluit collectieve warmte. Middels dit besluit gaat onder meer invulling gegeven worden aan de procedure en besluitvorming over de aanwijzing van een warmtebedrijf en worden regels gesteld over restwaarde, restwarmte, duurzaamheid en leveringszekerheid. Ook worden met dit besluit ook de eerste fases van de tariefregulering verder uitgewerkt. Het besluit is nog niet aangenomen. De versie die ter consultatie is gepubliceerd vind je hier.

Inwerkingtreding
De artikelen van de Wet collectieve warmte zullen in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan op verschillende momenten kan worden vastgesteld. Op 10 oktober 2024 schreef de Minister van Klimaat en Energie een Kamerbrief over de verdere uitrol van warmtenetten, waarin zij ook is ingegaan op de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmte. Zij geeft hierin aan dat voor een groot aantal artikelen geldt dat inwerkingtreding pas kan plaatsvinden als ook het Besluit collectieve warmte en de ministeriële regeling zijn afgerond en in werking kunnen treden. Het Besluit wordt aan de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voorgelegd voor een uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets en medio 2026 bij de Afdeling Advisering van de Raad van State. Ook schrijft de Wcw een nog een zogenaamde “voorhangprocedure” bij beide Kamers ten aanzien van tariefregulering voor collectieve warmtevoorzieningen en kleine collectieve warmtesystemen voor. Naar verwachting zullen deze stappen voor het Besluit collectieve warmte en de ministeriële regeling het grootste deel van 2026 in beslag nemen. Een aantal artikelen zal naar verwachting onafhankelijk van het Besluit en de ministeriële regeling eerder in werking kunnen treden. Het gaat hier onder meer om artikelen die van belang zijn voor de ontwikkeling van de publieke realisatiekracht, zoals de bevoegdheid van de minister een nationale deelneming aan te wijzen en de additionele mogelijkheden voor infrastructuurbedrijven om actief te worden op de warmtemarkt.

Dit betekent dat nog niet duidelijk is wanneer welk deel van de Wet collectieve warmte in werking zal treden, maar de verwachting is dat het grootste deel op zijn vroegst eind 2026 in werking zal kunnen treden.