Netbeheerders investeren de komende jaren gemiddeld jaarlijks ruim 15 miljard euro in het toekomstbestendige energiesysteem. Dat is nodig om Nederland aangesloten, bereikbaar en economisch sterk te houden, en om te zorgen dat huishoudens, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen kunnen blijven rekenen op een betrouwbare energievoorziening. Dat blijkt uit de nieuwe versie van het rapport FIEN (Financiële Impact van Energiebeleid voor Netbeheerders).
Uit het rapport blijkt dat de benodigde investeringen in de periode 2026–2040 verder toenemen en dat de nettarieven voor gemiddelde huishoudens voor elektriciteit richting 2040 zullen verdubbelen ten opzichte van de huidige tarieven. Slimmer gebruik van de elektriciteitsinfrastructuur en heldere integrale ontwerpkeuzes, zoals de inzet van (hybride) warmtepompen, warmtenetten, CCS, groen gas en (blauwe) waterstof, kan de totale kosten voor de transitie van de energie-infrastructuur beperken.
Volgens het nieuwe FIEN-rapport investeren netbeheerders tot 2040 jaarlijks tussen de 13 en 18 miljard euro in elektriciteits-, gas-, waterstof- en warmtenetten. Een hogere opgave dan voorzien in FIEN24. De investeringsbehoefte voor elektriciteitsnetten is in dit rapport gestegen met 32 miljard euro, ten opzichte van het vorige FIEN-rapport. De recente investeringsplannen (IP's) waarop het rapport gebaseerd is, laten een sterkere mate van elektrificatie zien en dat vraagt om meer elektriciteits-infrastructuur. De stijging wordt gedempt doordat we uitgaan van 30 GigaWatt voor wind-op-zee ten opzichte van 38 GW in de vorige studie. Het recente coalitieakkoord stelt echter 40 GW wind-op-zee voor, wat betekent dat de investeringen nog eens met 34 miljard euro zouden stijgen.
Als gevolg van de hogere investeringsbehoefte zullen de netbeheertarieven voor elektriciteit ook toenemen. Omdat de kosten echter ook over steeds meer aansluitingen verdeeld worden, is de relatieve toename van de nettarieven kleiner dan de relatieve toename in investeringen. Daar komt bij dat het FIEN-rapport per 2029 al uitgaat van een nieuw tariefstelsel voor kleinverbruik, dat flexibel gedrag financieel beloont en tot lagere tariefstijgingen leidt voor het gemiddelde huishouden. De investeringen voor gas, warmte en waterstof laten geen substantiële verandering zien.
”Netbeheerders hebben de wettelijke taak om iedereen van energie te voorzien en daarom blijven we maximaal investeren in de infrastructuur”, aldus Hans-Peter Oskam, Algemeen Directeur van Netbeheer Nederland. “Dat kan elektriciteit zijn, maar ook waterstof, groen gas of warmte. Daarvoor is infrastructuur nodig, die de netbeheerders aanleggen en onderhouden. Deze opgaven groeien mee met de maatschappelijke vraag en daarom moeten we stevig investeren, waarbij we aandacht moeten houden voor de betaalbaarheid van de energierekening.”
Netbeheer Nederland heeft in het verlengde van het vorig jaar verschenen IBO-onderzoek de belangrijkste set aan mogelijke besparingen door slimme systeemkeuzes voor een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem doorgerekend in relatie tot de nieuwe inzichten. Forse besparingen zijn mogelijk door opslag, opwekking en verbruik op strategische locaties af te stemmen. Oskam: “Daarom vragen we overheden om tijdig ruimte te maken voor energie-infrastructuur en dat leidend te laten zijn. Slim plannen en bouwen gaat vooraf aan slim investeren. Hoe sneller vergunningen rond zijn, hoe sneller we nieuwe bedrijven, woningen en energiehubs kunnen aansluiten.”
Daarnaast moeten zowel huishoudens als bedrijven worden gestimuleerd om energie te besparen en flexibel elektriciteit te gebruiken. Volgens het IBO kan door een betere benutting van het net een bedrag van tot wel EUR 33 miljard bespaard worden. Hierbij is het uitgangspunt dat huishoudens en bedrijven worden gestimuleerd om energie te besparen en flexibel elektriciteit te gebruiken. Daarnaast wordt betaalbaarheid ook beïnvloed door systeemkeuzes met een optimale energiemix: een integraal ontworpen energiesysteem, elektriciteit in harmonie met warmte-, groen‑gas- en waterstof, houdt de maatschappelijke kosten lager en kan tevens de druk op het elektriciteitsnet verlichten.
Om de voorziene kostenstijging voor huishoudens te dempen, hebben de gezamenlijke netbeheerders eerder het alternatief tariefstelsel voor kleinverbruik voorgesteld (Berenschot Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Netbeheer Nederland), waarbij ze in daluren korting krijgen op hun energiegebruik. Hierdoor kan 60% van de huishoudens de stijging van de energierekening dempen.
