Provincie Overijssel is gestart met 100 procent handhaving op de herbeplantingsplicht bij het kappen van bomen en houtopstanden. Aanleiding hiervoor zijn de afname van het aantal bomen in het buitengebied en de nodige bescherming van het landschap. De afname blijkt uit satellietbeelden die de provincie gebruikt om te controleren of inwoners en landeigenaren, die bomen kappen, voldoen aan de plicht om nieuwe bomen te planten: de herbeplantingsplicht.
Voor het kappen van een boom is vaak toestemming van de provincie of gemeente nodig. De provincie gaat over grotere houtopstanden in het buitengebied, zoals rijen van meer dan twintig bomen of oppervlakten groter dan 1.000 vierkante meter.
Gemeenten zijn het bevoegd gezag voor kleinere houtopstanden en werken met een vergunningplicht. Wie een boom of meerdere bomen kapt, moet meestal weer nieuwe bomen planten. Dat gebeurt niet altijd. Ook blijkt dat houtwallen met bomen soms worden weggehaald, zonder dat dit van tevoren is gemeld bij de provincie.
De herbeplantingsplicht is er niet voor niks. “We zien al langer dat houtopstanden in onze provincie structureel afnemen. En dat is zorgelijk, want bomen zijn van oudsher beeldbepalend voor het Overijsselse landschap. Ze spelen ook een belangrijke rol bij de opvang van CO2 en zijn van groot belang voor de biodiversiteit,” aldus Martijn Dadema (gedeputeerde). “Omdat we onvoldoende capaciteit hadden om in te grijpen, heeft Provinciale Staten extra geld beschikbaar gesteld. Hiermee kunnen we de herbeplantingsplicht beter handhaven en zorgen we ervoor dat ons waardevolle landschap behouden blijft.” We zetten ook satellietbeelden in om locaties te vinden, waar bomen zonder kapmelding zijn verdwenen.
Bomen die binnen het Natuur Netwerk Nederland staan of de formele status hebben van bosgebied, zijn goed beschermd. In het landelijk gebied daarbuiten wil de provincie ook dat bomen behouden blijven. De provincie Overijssel heeft daarom in 2024 een analyse uitgevoerd naar de ontwikkeling van houtopstanden in het landelijk gebied. Uit deze analyse blijkt dat jaarlijks circa 25 hectare aan bomen verdwijnt, terwijl er gemiddeld ongeveer 5 hectare per jaar aan nieuwe aanplant bijkomt. Ondanks de eerdere aanplant van 1,1 miljoen bomen en de ambitie om 10 procent meer bomen toe te voegen in 2030. “Actie is dus nodig en ik hoop dat eigenaren zelf ook verantwoordelijkheid nemen. Want bomen zijn er in het belang van ons allemaal,” zegt de gedeputeerde.
In 2025 is structureel 25.000 euro beschikbaar gesteld voor een extra handhaver, oplopend naar 100.000 euro structureel vanaf 2026. Daarnaast is er eenmalig 400.000 euro beschikbaar voor de periode 2025 tot en met 2027, om achterstanden in controles weg te werken en de aanpak verder op te bouwen.
De extra inzet op handhaving is onderdeel van een bredere aanpak, die ook is gericht op heldere communicatie en regelgeving en een goede samenwerking met gemeenten.
