De energietransitie is geen keuze meer, maar een noodzaak. Wat politieke leiders of populistische bewegingen ook roepen: zonder betrouwbare energievoorziening komt onze samenleving tot stilstand. De supermarkt waar ik nu moeiteloos binnenloop, is binnen een dag leeg wanneer de stroom uitvalt. Energie is de basis van onze manier van leven.
Het onderstaande artikel is een voorpublicatie uit de maarteditie van PONT, Vakblad Energie en Duurzaamheid. Schrijf je hier gratis in voor het vakblad.
Tot nu toe vertrouwden we op steenkool, olie en gas. Maar deze bronnen raken uitgeput, vervuilen onze leefomgeving en/of maken ons afhankelijk van andere landen. Nederland haalde jarenlang gas uit Rusland en nu vooral uit de Verenigde Staten. De oorlog in Oekraïne en Amerikaanse handelssancties hebben pijnlijk duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar die afhankelijkheid ons maakt.
Daarom zetten we in op duurzame energie. Wind- en zonne-energie zijn inmiddels de goedkoopste en meest betrouwbare bronnen die we hebben. Vooral wind op land levert betaalbare stroom. Het is dan ook logisch dat Nederland en Europa hier vol op inzetten – niet alleen voor het klimaat, maar ook om onze economie concurrerend te houden. Bedrijven worstelen nu namelijk al met hoge energieprijzen en dreigen te vertrekken, met verlies van banen en verdienvermogen tot gevolg.
Toch is er weerstand, want de ruimte is schaars en leefbaarheid weegt – terecht – zwaar. Daarom kan niet alles op land. De Noordzee biedt gelukkig enorme mogelijkheden: een uitgestrekt gebied, ideaal voor grootschalige windenergie. Het is logisch dat de landen rond de Noordzee, samen met de Europese Unie, steeds intensiever samenwerken om deze bron te benutten.
Maar zelfs dat is niet genoeg. Daarom hanteren we bij ontwikkelen van wind en zon wij het principe: doe op land wat kan, en haal van zee wat mogelijk is. Daarbij is één ding cruciaal: duurzame energie moet van en voor Nederland zijn. Met behoud van eigenaarschap, zeggenschap en waarde in eigen land. We hebben nu de unieke kans om zelfvoorzienend te worden en onze afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen te doorbreken.
Stroom uit wind- en zonne-energie wordt bovendien per definitie verspreid opgewekt en niet op één centrale plek. Ons elektriciteitsnet is daar immers niet op gebouwd. Juist daarom helpt het wanneer lokaal opgewekte stroom ook lokaal wordt afgenomen. Hoe meer energie we direct in de buurt gebruiken, hoe minder druk er op het elektriciteitsnet ontstaat en hoe minder transport er nodig is. Dit versterkt niet alleen de betrouwbaarheid van het systeem, maar ook het draagvlak: mensen zien direct het voordeel van energie die in hun eigen omgeving wordt opgewekt én gebruikt, en waarvan men profiteert in financieel opzicht, maar ook in zekerheid en stabiliteit. Dat geldt sowieso voor projecten op land, maar zeker ook op zee, waar nu vooral grote internationale vaak niet-Nederlandse bedrijven actief zijn. Ook daar verdient zorg voor participatie en draagvlak veel aandacht.
Het toegenomen draagvlak is precies waarom de energietransitie niet te stoppen is – en waarom dat goed nieuws is. We bouwen aan een toekomst waarin Nederland veilig, betaalbaar en onafhankelijk zijn eigen energie opwekt.
