De Nederlandse waterschappen beoordelen eens in de twaalf jaar of onze dijken nog veilig zijn. Met de vele gasleidingen die erin liggen is dat een arbeidsintensieve en kostbare activiteit. Marieke Hollebek van Waterschap Hollandse Delta en Jan Ribberink van Gasunie werken samen aan een oplossing die veel tijd en geld bespaart.
‘Een belangrijk onderdeel van ons werk is de zorg voor de zee-, rivier- en binnendijken op de Zuid-Hollandse eilanden,’ vertelt Marieke Hollebek, adviseur waterveiligheid kabels en leidingen bij Waterschap Hollandse Delta (WSHD). ‘Ook de objecten die invloed hebben op een dijk, zoals bebouwing of leidingen, moeten we controleren. We hebben ongeveer 365 kilometer aan dijken in beheer. En daarin ligt 1.500 kilometer aan leidingen, van diverse leidingeigenaren.’
In 2018 kregen alle leidingbeheerders de vraag om de leidingen die in dijken liggen te controleren. Hebben ze nog de staat zoals in het ontwerp staat aangegeven? En voldoen ze nog aan de eisen van de NEN 3651-norm, waarin de “veiligheidseisen voor buisleidingen te land” staan beschreven? Zo vroeg het waterschap ook aan Gasunie dit te beoordelen.
‘Wij moeten aantonen dat we binnen de risiconormen vallen,’ vertelt Jan Ribberink, landelijk expert tracébeheer bij Gasunie. ‘De kern van onze samenwerking met het waterschap is het besef dat de ene partij een risico voor de ander kan veroorzaken. Ons hele kwaliteitssysteem is erop gericht ervoor te zorgen dat onze leidingen goed blijven. We houden alle informatie over mogelijke corrosie, zakking, graafschade en dergelijke goed bij in diverse systemen. En we voeren reparaties uit wanneer en waar dat nodig is.’
‘Onze leidingen zijn vijftig tot zestig jaar geleden aangelegd,’ licht Ribberink verder toe. ‘Daarbij werd ook een zakkingsprognose gedaan. Een dijk kan in de loop der tijd namelijk wat wegzakken in de slappe Nederlandse bodem en de leidingen zakken dan mee, waardoor er spanningen in komen. Bij oude leidingen of wanneer ontwerpberekeningen ontbreken, moet er daarom een herberekening worden gemaakt conform de nieuwste normen.’
‘Het uitvoeren van zo’n herberekening bleek al snel onbegonnen werk’, vertelt Hollebek. ‘Nederland telt 21 waterschappen en duizenden leidingkruisingen met waterkeringen. Gasunie kwam daarom met een ander plan: we maken een checklist en als alles aan de hand daarvan voldoet, is de leiding in orde. Daarbij besloten we een eerdere beoordeling van de sterkte van de leiding als uitgangspunt te nemen. Als we konden aantonen dat de leiding ten opzichte van die beoordeling in veiligheid niet achteruit was gegaan, zou de leiding nu ook goedgekeurd moeten worden.’
Zo brengt de checklist specifiek in kaart of een leiding in een bepaalde periode significant veranderd is. ‘De kans dat onze leidingen niet meer voldoen is gelukkig erg klein,’ zegt Ribberink. ‘Mede dankzij de checklist weten de waterschappen ook dat die faalkans laag is. Voor een paar dijkkruisingen hebben we er uitgebreid onderzoek naar gedaan. En alles bleek binnen de prognoses en de norm te vallen. Dat we dat niet voor alle leidingkruisingen hoeven door te rekenen bespaart veel tijd en geld.’
Zo begint de aanpak steeds beter gestalte te krijgen, vindt Hollebek. ‘Maar we zijn er nog niet. Sinds 2017 werken we voor onze zee- en rivierdijken met een faalkansbenadering die uitgaat van een kans op overstroming. In de komende toetsingsronde zullen we ook voor de binnendijken meer op die faalkansbenadering moeten aansluiten. Met Gasunie kijken we hoe we dat het beste kunnen doen. Maar welke kant het ook opgaat, de checklist geeft ons meer inzicht in de veiligheid van een leiding in een waterkering.’
Hollandse Delta was het eerste waterschap waarmee Gasunie de checklist-aanpak toepaste. Hollebek: ‘We hebben een duidelijk gezamenlijk belang en de samenwerking verloopt heel positief. Wij weten alles van waterkeringen af, Gasunie alles over de veiligheid van gasleidingen. En wij waren de eerste, daarna volgden de andere waterschappen.’
'Alle waterschappen willen van elke leiding precies weten hoeveel druk erop staat en wat daarin toelaatbaar is', zegt Ribberink. ‘Dat is de vervolgstap; om een virtueel leidingendossier op te bouwen waarin alle leidingen staan beschreven en geografisch worden weergegeven. Een gezamenlijk opgebouwd compleet dossier met data van Gasunie en van de waterschappen. Daarmee kunnen we in de toekomst met één druk op de knop alles in kaart brengen.’
Word een pionier in klimaatadaptatie door deze e-cursus Introductie klimaatadaptatie en leer effectieve strategieën om jezelf en omgeving te beschermen tegen een veranderend klimaat. De weg naar een klimaatbestendige toekomst begint hier.
